Charlie Kaufman sıradan bir senarist değil, bu yüzden onun filmini yorumlamaya başlarken sıradan cümleler kurmamalısınız. Bunun kanıtını bazılarınız Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Adaptation veya Being John Malkovic filmlerinde görmüştür. Filmlerinde kendine özgü bir zaman akışı sergileyen senarist Kaufman, bu sefer yönetmen koltuğunu da - Spike Jonze teklifini kabul etmeyince - kendisi doldurdu. Bu konuda başarılı olduğu kadar oyuncu seçimlerinde de büyük bir başarı yakaladığını söyleyebiliriz.

Filmin ana karakteri Caden Cotard (Philip Seymour Hoffman) yakın zamanda öleceğini düşünerek bunu saplantı haline getiren bir tiyatro yönetmenidir. Kalıcı olmayı isteyip gerçek hayatı sahneye yansıtmayı amaçlayan yönetmen tüm gerçekliğin ölümle aşk arasındaki kocaman bir dünyada paylaşıldığını düşünür. Mutlu olmayı isterken mutsuzluğun koynuna düşen, doğruyla yanlışın kararını vermeye çalışırken peşinden koştuğu hayatın ara sokaklarında kaybolan ve istediği hayatı küçük parçalara ayırıp birleştirmeye çalışan bir adam düşünebilirsiniz. Yönetmen elde ettiği para ödülüyle hayatını kocaman bir sahneye (hatta küçük bir şehre) dönüştürerek, kurduğu hayallerle gerçek hayatını bir oyuna dökmeyi amaçlar. Synecdoche’un anlamı da zaten tümevarım veya tümdengelim düşüncelerini simgeler: Küçük bir şehirde koca bir hayatı oynamak gibi.

Filmin belirsizliklerinin metaforlarla gizlendiğini unutmayarak izlenilmesi gereken yorucu ve aynı zamanda düşündürücü bir yapıttan bahsetmek aslında çok zor. Ele aldığı konu basitçe “hayat”, ama hayat o kadar da basit değil. Ölümden korkarak yaşamanın olumsuzlukları ele alınırken aynı zamanda ölüm hiç yokmuş gibi davranmanın yersizliğini de filmde görebiliyorsunuz. Mesela yanan bir evin temsil ettiği korkularla yüzleşme veya korkuyu (ölümü) kabullenme metaforu sizde başka anlamlar çağrıştırabilir. Birkaç kere izlemeniz bile gerekebilir. Bu yüzden eğer izlemeyenler varsa diye düşünerek detaylara inmek istemiyorum çünkü görüşünüzü sabitleyerek farklı anlamlar çıkarmanızı engelleyebilirim.

Yine de filmde beni etkileyen sahnelerden bahsetmeden geçmek istemiyorum. Bir rahibin canlandırıldığı konuşmadaki cümleler filmin kısmi düşüncesini açıklıyor gibi: “Dünya zaman ilerledikçe devam ediyor olsa da siz burada saniyenin küçük bir dilimi kadar var olursunuz. Zamanınızın büyük bir kısmı doğmadan önce veya öldükten sonra harcanır ama siz hayatınızı yaşamak varken birinin gelip bunu düzeltmesini bekliyorsunuz. Bir telefon, bir mektup veya bir bakış için yıllarınızı harcıyorsunuz. Gelecek gibi görünmesine rağmen asla gelmiyor. Sonuçta hayatınızı gerçekleşmesini umduğunuz bir hayal veya imkansız bir umut ile geçiriyorsunuz: Birine bağlandığınızı hissettiren, bir bütünmüş gibi hissetmenizi sağlayan veya sevildiğinizi hissetmenizi sağlayan bir şey. Gerçek şu ki çok kızgınım, çok mutsuzum. Gerçek şu ki çok yalnız kaldım, çok uzun süre acı çektim. Yalnız kaldıkça bu zaman zarfında iyiymişim gibi davrandım. Nedenini bilmiyorum. Belki de nedeni herkes kendi dertleriyle varken benim zavallılığımı duymak istememişlerdir…”

Tahmin edilebilirlilik unsurlarının düşük olduğu bu filmde birçok gerçeklikle hayal gücü birleştirilmiş durumda. O yüzden neyin yanlış veya doğru olduğunu söyleyemezsiniz çünkü kurulan cümlenin bir temenni mi yoksa bir düşünce mi olduğunu da tam olarak bilemiyorsunuz. Yine de varsayımda bulunmak benliğinize serbest olacaktır. Senarist Charlie Kaufman yazar Marcel Proust’un kitaplarından epey esinleniyor olsa gerek ki önceki filmlerinden biri olan Adaptation’da Japonların kağıttan çiçekleriyle ilgili olan kısmı için küçük bir alıntı yapmıştı. Aynı zamanda bu filmin birkaç temasını da Kayıp Zamanın İzinde adlı kitaptan esinlenerek yazdığını görebilirsiniz. Mesela Caden’ın psikologunun sahip olduğu karakter gibi. Bu yüzden yapıtların tamamen orjinal olduğunu düşünen insanların aslında Kaufman’ın çoğu zaman bilineni bilgeliğe bürüyerek veya bilgelikle birleştirerek sunduğunu görmeleri gerek. Filmdeki her bir isim ve her bir mekan seçilerek koyulmuş. Her birinin günlük hayatta farklı dünyalarda hikayeleri var. Bunları bilmiyor olabilirsiniz, gayet normal. Siz sadece filmi izleyin, anlatamadıklarımı o zaman anlayacaksınız ve yazmadıklarımı o zaman göreceksiniz.

Sevgiler.

Bu yazı rahmetli tarafından 20 January 2012 22:48 tarihinde yazıldı. 2 Yorum.

Sivrisinema - www.sivrisinema.com

Kadroyu güzel kurmuş derken, kendi acayip sesiyle ve üstüne yakışmayan oyunculuğuyla yönetmen olarak kalmak istemeyen Kırmızıgül oturmamış filme bana göre. Onun haricinde zaten rolünün hakkını en çok veren sadece Haluk Bilginer’di. Belki de Türk birinin ağzındaki İngilizce replikler benim gülmeme sebep olmuştur alışmadığımız için, fakat Bilginer’de bu duyguyu hiç hissetmedim. Farkında mısınız, alışmadığımdan dedim. Çünkü alışık değiliz Türklerin Amerika sınırlarında zencilere kafa tutmasına, çünkü alışık değiliz arabaların Amerika’da devrilmesine. Hangimiz bir Türk filmi için helikopterin New York üstünde uçtuğunu görebilmiştir? Belki bir iki kere olmuştur, yanlışlıkla, ya da ödünç alınan görüntülerle.

Fakat şöyle bir sorun var ki, Mahsun kiraladığı helikopterden hiç inmek istememiş olsa gerek ki gereksiz yere uzun hava çekimleri vardı. Ne zaman yere inecek, objeyi yakından çekecek diye beklemekten sıkıldığım oldu. Ama olsun, prodüksiyonun zenginliğini göstermeye yönelik olduğunu düşünerek hakkını yemedim. Varsın olsun, yardırsın New York simalarında. ehe.

Çekim teknikleri insanı sıkacak noktaya gelebiliyor bazen, fakat şunu farkediyoruz ki Mahsun filmde yeni teknikleri denemiş, kendini göstermeye çalışmış. Bu yüzden örnek olarak, Hacı’nın tutuklanacağı mekanı bir gece, bir de gündüz dışardan helikopterle yaklaşarak iki kere çekmiş olduğunu düşünüyorum. Yönetmen bir sonraki filminde artık kompozisyonu daha güzelleştirecek şekilde, geliştirdiği yeteneklerini kullanacağını hissettiriyor.

Yeter bu kadar filmi sadece Mahsun’a yönelik gelişim filmi olarak lanse etmeye. Gelelim filmin senaryosuna. Senaryodan mesaj bekleyeceksek eğer, tek mesaj “cehaletten kaçtım” olacaktır benim için. Başka bir mesaj algılayamadım filmden, zaten bu filmden başka bir mesaj edinmek de saçma olacaktır. Siyasete bağlamak, F. Gülen’in aklandığı film olarak göstermeye gerek yok senaryoyu. Öyle algılamak isterseniz, farklı beklentilere girmişsinizdir demektir gereksiz yere. Hangi Türk filmine vereceği mesaj için gidiyorsunuz ki bu filmden bir mesaj bekliyorsunuz? Beklemediğiniz halde uydurmayın o zaman. Varsa da, “banane” diyebilin, tadını çıkaramazsınız yoksa. ehe.

Senaryonun basit olduğunu ve detaylara kaçmadığını düşünüyorum. Sonunun sürpriz olduğu söylense de bazı eleştirmenlerce, filmin ortasında bile sonuna yakın tahminler yapabiliyorsunuz. Bu yüzden filmin karmaşıklığından ziyade duyguyu verme noktasındaki başarısına odaklanmanız gerekiyor. Haluk Bilginer’in oyunculuğu size gerekli olan duyguyu çok güzel veriyor: bakışları, ses tonu, şivesi, gözyaşı sizi filmin içine sokabiliyor. Kamera arkasında Kırmızıgül’e kredi verirken, kamera önünde de Bilginer’e vermek gerekiyor tüm krediyi. Yabancı oyuncuların zaten filmde çok doğal durduğunu söylemek gerekiyor. Bazı anlarda Hollywood filmi izlediğini düşündüğünüz oluyor, öyle ki sadece yabancı oyuncuların olduğu sahnelerde, sadece altyazıyı görünce içim bir hoş olmadı değil.

Film ses çıkaracak bir senaryoya sahip değil, ve öyle bir kurguya da sahip değil bence. Fakat Türk bir yönetmenin Amerika’da sanatını geliştirdiğine şahit olacağınız, tekniklerin bazen “vay be” dedirteceği, bazı anlarda duyguyu hissedeceğiniz, ve eğer duygulu bireyseniz ağlayacağınız 6.8 puanlık bir film olduğunu söyleyebilirim. Ayrıca, kimse bana Mustafa Sandal’ın rolünün hakkını verdiğini söylemesin. Ondan daha güzel oynayabilecek, aksiyon sahnelerine daha çok yakışacak bir sürü aktör sayılabilir. Fakat görüntüsünün filme yakıştığı söylenebilir, orada hakkını yememek lazım. Öte yandan, filmdeki terör sahneleri etkileyiciydi ve zikir sahneleri söylenildiği gibi gayet başarılıydı. Senkronizasyon için uğraştıkları çok aşikar.

Daha yazabilecek çok şey var, fakat genel olarak bunları bilmeniz yeterli diye düşündüm. İzlemeye değer.

Sevgiler.

Not: Filmin tanıtım yazısı için buraya tıklayın, altındaki izleyici yorumları size film hakkındaki farklı düşünceleri sunacaktır.

Bu yazı rahmetli tarafından 17 November 2010 01:42 tarihinde yazıldı. 1 Yorum.

Sivrisinema - www.sivrisinema.com

Yönetmenliğini Mahsun Kırmızıgül’ün yaptığı filmde Mahsun Kırmızıgül, Haluk Bilginer, Mustafa Sandal ve Zafer Ergin rol alıyor.

05 Kasım 2010 da vizyona girecek olan New York’ta Beş Minare adlı filmin 70 dakikası Amerika’da çekilecek olan filmin geri kalanınında Türkiye’de Konya, Bitlis ve İstanbul’da çekileceği belirtilmiş.

Ayrıca New York’ta Beş Minare filminin diğer bir özelliği ise Mahsun Kırmızıgül’ün bu hikayeyi 11 yıl önce yazmasıdır. Bir türlü bütçe olanağı bulamayan Kırmızıgül, sonunda film için gereken bütçeyi toparlayıp ilk yazdığı hikaye olma özelliğini taşımakta.

Şimdiden iyi seyirler diliyoruz.

rahmetli‘nin film hakkındaki yorumunu okumak için buraya tıklayın.

Bu yazı Ethem tarafından 01 November 2010 00:06 tarihinde yazıldı. 31 Yorum.

Sivrisinema - www.sivrisinema.com

Agresif bir giriş yaptıktan sonra benim takındığım bu üslubu çoktan yitirmiş, sert bakışlarını geride bırakıp narin bir ruh haline geçmeye karar vermiş bir insanın hayatından bahsediyor, Transamerika.

Toplumsal bir gerçek olan cinsel tercih meselesi ve bunun akabinde hemcinsleriyle olmayı tercih eden birisi Bree (Felicity Huffman), parmak ısırtırcasına sergilediği performansıyla bir travestinin önündeki engellerden, geride kalan hayatından vazgeçmek zorunda kalışından ve daha da kötüsü, henüz bu kararı almadan önce ilk cinsel deneyiminden edindiği oğluna karşı sorumluluğu.Yada bir babanın içinde bulunduğu kişilik ve duygu çatışmasıda diyebiliriz.

Ayrıca rutin erkek travesti karakterlerinede bir son veren Felicity Huffman, sinema tarihinin ilk kadın travesti karakteriylede oldukça ilgi çektiğini söyleyebilirim. Buna ek olarak, komediyide içine alan Transamerika filmi aslında komediden çok toplum içerisinde yaşayan bir kitlenin duygusal çatışmalarını ve böyle bir kararın verilme arifesinde yaşanan ikilemleri, çatışmaları ve bu kararın neticesinde sadece hayatın geri kalan kısmının yaşanacağını değil, arkada bıraktığı sorumluluklarında sorgulanabiliyor oluşu biz seyirciye empati yapmamız için büyük bir şans veriyor.

“Başta Amerika olmak üzere tüm gelişmiş ülkeleri keskin bir dille eleştiren bir film” diyede afişe edilen Transamerika filmi için aslında yazılacak birçok nokta daha var ki filmin verdiği mesajda gayet açık. Sanat adına söylenebilecek herşeyi sergilemiş olan Transameria filmi, konusu ve vermek istediği mesaj itibariyle belki tartışmaya, belki anlaşmaya, belkide çatışmaya hazır bir film.

Senaryosunu ve yönetmenliğini Duncan Tucker’ın yaptğı Transamerika filminin oyuncuları;  Felicity Huffman, Kevin Zegers, Fionnula Flanagan, Graham Greene, Burt Young…

Şimdi sıra filmin konusunu kısaca hatırlatmakta.

Kendi halinde muhafazakar bir transeksüel olan Bree (Felicity Huffman) seçtiği hayatı yaşamaya karar verecek ancak son ameliyatına sayılı günler kala, erkek olarak geçirdiği yaşamında ilk cinsel deneyiminin tecrübesizliğinden dolayı yıllar sonra bir oğlu olduğunu öğrenecektir. Oğlu babasını (Felicity Huffman) arar ve kendisini hapisten çıkartmasını ister fakat Bree, bunu kâle alamaz çünkü artık o bir dönüm noktasındadır. Ancak  ameliyatı yapacak olan doktor bu yüzleşme sağlanmadıkça ameliyatın yapılmayacağını söyler ve Los Angelas’dan New York’a uzun bir yolculuk başlar. Bir transeksüelin gözünden baba olmak, bu sorumlulukla henüz karşılaşmışken öteki taraftan tamamen değişmek üzere karar verdiği bir dünya ve işte size Transamerika.

İzleyenlerin yorumlarını bekliyorum. İzlemeyenlerede iyi seyirler.

Bu yazı Ethem tarafından 30 October 2009 01:24 tarihinde yazıldı. 8 Yorum.

Sivrisinema - www.sivrisinema.com