Çapraz Medya ve Sinema

01 Mayıs 2013

Sinema aslında daha ilk gününden beridir, hem çapraz medya, hem de mültimedya durumunda.

İşte o nedenle de, hem çapraz medyanın, hem de mültimedyanın sinemanın ilk günlerinde içine düştüğü sorunlara, hala gönüllü girmesi anlamsız kalmakta.

Birinci örneğin sinema, konuşmaya ne kadar yüklenirse, o kadar çuvallıyor, anlatı alanında yani. Bu ne demek? Elindeki olanakların hepsini birarada kullanacaksın, diye bir kural yok, demek; onları harmanlaycaksın, ayıklayacaksın, eksilteceksin, derleyeceksin, demek.

İkinci örneğin, ‘Ghost in the Shell 1-2’de olduğu üzere, müzik kullanımında, müziğin tek başına, (asıl işi o olmasına karşın) klipin komplike olarak yapamadığını, tuhaf bir müzik-görüntü sinerjisi yakayalayabiliyor. Üstelik, bunun reçetesi veya tarifi de yok henüz.

Buradan nereye varıyoruz?

Kestirme söylersek, şuraya varıyoruz:

Elimizdeki duygu-dil (ve dil-öte) tanımları belli, yani onların olanaklarının sınırları da belli. Elimizde bir de fazladan, yukarıda örneklenen türden novumlar var kayıtlı olarak. Eh, tüm bunlardan yapılabilecekleri ve yapılamayacakları denemekten gayrı bir yol yok önümüzde. Üstelik, birileri denemiş yanılmış, bir sürü hata yapmış ve bize epeyi bir yol haritası bırakmış. Daha ne bekliyoruz ki?

Çoklu-dil anlatıları sinemaya girdikçe, diyelim Panini kartları gibi, üstüne bir de ‘Amiral Battı’ kağıt üstü oyunundan ‘Battleship’ filmini yapmışlarsa, başımız epeyi dertte demektir.

http://www.youtube.com/watch?v=KsieadPPvJE

Tabii ki dillerin olanakları yeniden tanımlanacak ve yeni verim düzeyi belki pek pek % 1 olacak. Ona bir şey diyemeyiz. Ancak, hatalı sonuç vermiş yolları, ‘yine yeni yeniden’ denemenin anlamı yok pek.

Sanat filmi anlatı söylem düzenleri, bize bu konuda çok ipucu vermekte. Soyutlamayı ve sinemanın metafor yapma olanaklarını en çok sanat filmiciler denedi çünkü.

Bir de anime türünden ikarus kör-serbest uçuşları var, hem başarılı sonuç olarak, hem de miyadını doldurmuşluk olarak.

Diğer bir deyişle, çapraz medyada ve medyayı, sinemada ve sinemayla kullanacaksak, bu süreç sinemaya katkı sağlamalı, onu geriletmemeli. Örneğin, bugün siyahbeyaz sinema olanakları bu biçimde kullanılıyor (ve kimi de hala becerilemiyor).

Örnekleyelim:

Klip ve reklam, ayrı ayrı süreçlerde kısa film olma sürecini yaşadı. (Bunun temel nedeni, santa filmi yönetmenlerinin para kazanmak ve istedikleri gibi ama para kazanmayan filmler yapabilmek için, bunları denemeleri oldu ve her sanat filmi yönetmeni, her klipte veya her reklamda başarı sağlayamadı ve en iyi sonuçları da kafalarına takılmanın serbest olduğu (‘Hire’ gibi) ticari yapımlarda yarattılar.) Her ikisi de bunu başarıyla sonuçlandıramayabilirdi.

(‘Hire’dan bir örnek için bakınız:)

http://www.youtube.com/watch?v=PKYUtUw-8ig

Jenerik ve fragman ise, kısa film olma yolunda yarıda kaldı. Yani, elimizde bunu başarmış çok çok az örnek var.

Şimdi, sinema bunları yaşamış ve denemiş-yanılmış iken, benzer süreçleri çapraz medyada ve mültimedyada bir kez daha yaşamanın gereği yok. (Aslına bakılırsa, mültimedya için olumsuz geçmiş zaman kipini kullanmak gerek, çünkü inatla bu hataları yineledi.)

Video instalasyonları, tüm 3 alan için, en uygun olumsuz örnek durumunda: Verim ve başarı bu alanda pratikte sıfır durumunda (ki eldeki olanaklarla en az % 50 başarı umulabilirdi).

(Feci bir örnek için bakınız:)

http://www.youtube.com/watch?v=Ps1HOqSEsIc

Başarılı örnek için, Wolverine Hulk meta-tekstlerini özellikle, artı herşeyleri yapılmış olan ünlü çizgiroman kahramanlarını verebiliriz.

http://www.youtube.com/watch?v=Oi1zZFAgG2Y

Artı şerh: İşte bu jenerik (1 yıldır internette yayınlanan, daha önceki versiyonları da dahil) hem meta-tekst, hem de çapraz medya durumunda (ki burada denenmiş olanı, üstad Oshii ‘Fast-Food Grifters’ta çoktan becerdi bile).

http://www.youtube.com/watch?v=t0jXyZ_ClCE

Başarıdan aşağıya inebilecek trend için, ‘Star Wars’tan 5 milyar dolar cukkalamış olan Lucas’ın onu Walt Disney’e, bir de üstüne para (4 milyars dolar daha) alarak şutlamasını örnek gösterebiliriz.

http://www.milliyetsanat.com/haberler/sinema/lucasfilm-4-milyar-dolara-disneyin/559/6

Burada es.

Dipnot: Çapraz medya, İkinci Sinema’da (sinemanın ikinci yüzyılında da) da, Tam Sinema’da çok küçük küsur estetik (sanatbilimsel) bir yer tutacak: Gelecekbilimcinin öngörüsü.

Üye Yorumları